Veelgestelde vragen over spitsstroken

1. Wat is een spitsstrook?

Een spitsstrook is een vluchtstrook aan de rechterkant van de snelweg of een extra rijstrook aan de linkerkant van de snelweg die tijdens drukke periodes opengaat voor verkeer.

2. Waarom zijn er spitsstroken

De snelweg wordt met spitsstroken beter benut en het verkeer kan hierdoor vlotter doorstromen.

3. Wanneer ligt een spitsstrook rechts van de rijbaan of links?

De keuze aan welke zijde van de snelweg de spitsstrook wordt aangelegd is afhankelijk van de beschikbare ruimte op de weg en de gevolgen voor de verkeersveiligheid. Als er voldoende ruimte is, is de spitsstrook links van de snelweg gelegen. Anders is dat rechts over de vluchtstrook, waarbij Rijkswaterstaat speciale maatregelen neemt om de veiligheid te waarborgen.

4. Hoe herken ik een spitsstrook?

Een spitsstrook is te herkennen aan borden boven en/of langs de snelweg. De borden boven de snelweg geven met een groene pijl of een rood kruis aan of de spitsstrook open of dicht is. Borden met witte pijlen langs de snelweg laten teksten zien als 'spitsstrook open' of 'spitsstrook vrijmaken'.

5. Wanneer mag ik op een spitsstrook rijden?

De spitsstrook is open als er een groene pijl boven de strook zichtbaar is.

6. Wanneer is een spitsstrook open?

Een spitsstrook gaat open bij een bepaald aantal auto’s per uur per rijstrook. Er mogen dan geen obstakels op de spitsstroken staan en het zicht moet voldoende zijn om via camera’s de stroken te kunnen bewaken, dus niet bij dichte mist of hevige sneeuw- of regenval. De spitsstrook is open als een groene pijl boven de strook zichtbaar is.

7. Hoe weet Rijkswaterstaat dat er genoeg auto’s rijden om de spitsstrook open te doen?

Detectielussen in de weg meten de verkeersintensiteit. Deze informatie komt binnen bij de verkeerscentrale. In de regel is de spitsstrook open in drukke periodes zoals tijdens de ochtend- en/of avondspits.

8. Hoe gaat een spitsstrook open?

De spitsstrook gaat open nadat drie stappen zijn doorlopen.

• Via een camerasysteem controleert Rijkswaterstaat of er geen obstakels op de spitsstrook staan.
• Tijdens die controle is er nog een rood kruis te zien boven de spitsstrook, boven de andere rijstroken verschijnt al een groene pijl.
• Als de spitsstrook vrij is van obstakels wijzigt Rijkswaterstaat vanuit de verkeerscentrale het rode kruis in een groene pijl.

De spitsstrook is vanaf dat moment open voor verkeer.

9. Moet ik op de spitsstrook rijden als hij open is?

Als de spitsstrook open is, gebruik deze dan als een normale rijstrook. U mag de doorgetrokken streep dan negeren en erover rijden. Houd zo veel mogelijk rechts en houdt u zich aan de maximumsnelheid.

10. Mag ik op de spitsstrook rechts inhalen?

Nee, dat mag niet. Wanneer de spitsstrook open is voor verkeer is het een normale rijstrook en gelden er de gangbare verkeersregels. Rechts inhalen is dus verboden

11. Waarom zijn alle spitsstroken niet permanent open?

Rijkswaterstaat wil voor de veiligheid de vluchtstrook zo veel mogelijk alleen maar als vluchtstrook gebruiken. Als de vluchtstrook niet nodig is om het verkeer beter te laten doorstromen, zal deze strook niet als spitsstrook worden gebruikt. Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu start binnenkort een procedure om een viertal spitsstroken die links van de weg liggen permanent open te stellen. Dit zijn:

• A1 knooppunt Watergraafsmeer (Diemen-Noord) – knooppunt Diemen
• A4 Nieuw-Vennep-Hoofddorp
• A4 Hoofddorp-knooppunt Burgerveen
• A12 Woerden-Gouda

12. Hoe weet ik wanneer een spitsstrook dicht is?

De spitsstrook is dicht als een rood kruis boven de strook zichtbaar is. U mag dan niet op de rijstrook rijden. Een spitsstrook aan de rechterkant van de weg wordt weer een vluchtstrook.

13. Waarom blijft een spitsstrook soms dicht hoewel het toch druk is?

Ondanks drukte op de snelweg kan de spitsstrook om veiligheidsredenen toch dicht zijn. 

• Als de camera’s onvoldoende zicht hebben op de spitsstrook, zoals bij hevige sneeuw of dichte mist.
• Als er een obstakel op de spitsstrook of in een pechhaven staat, zoals een auto met pech of afgevallen lading.
• Als er een ongeval heeft plaatsgevonden.
• Als het verkeer verder op de snelweg vastloopt.

14. Waarom geldt bij een geopende spitsstrook een lagere maximumsnelheid?

Als een spitsstrook open is geldt, indien nodig, een lagere maximumsnelheid. Dit is voor de veiligheid. Bij spitsstroken aan de rechterkant van de rijbaan is er tijdelijk geen vluchtstrook en bestaat dus geen uitwijkmogelijkheid. Een spitsstrook aan de linkerkant is soms smaller dan een gewone rijstrook. Ook dan geldt om veiligheidsredenen een lagere maximumsnelheid.

15. Hoe wordt een lagere maximumsnelheid bepaald?

In het wegdek liggen zogenaamde detectielussen die de snelheid en de hoeveelheid verkeer doorlopend meten. Als de doorstroming van het verkeer sterk afneemt, bijvoorbeeld bij een file of ongeval, geven de detectielussen een signaal door aan de verkeersleiding in de verkeerscentrale. Op de borden boven de weg verschijnt dan een lagere maximumsnelheid om het achteropkomend verkeer te waarschuwen.

16. Wanneer mag ik over de doorgetrokken witte streep rijden?

Als de spitsstrook open is mag u over de doorgetrokken streep rijden. Als de spitsstrook open is, staat er een groene pijl op de borden boven deze strook.

17. Is een andere soort belijning mogelijk die duidelijk maakt dat die mag worden overschreden als de spitsstrook open is?

De doorgetrokken witte streep mag vanwege de wetgeving niet worden aangepast. Officieel gezien is er zonder doorgetrokken streep geen vluchtstrook meer.

18. Is een spitsstrook veilig?

Spitsstroken bevorderen de verkeersdoorstroming en zorgen voor een rustiger verkeersbeeld. Ervaring leert dat op trajecten waar spitsstroken zijn aangelegd minder kop-staartbotsingen plaatsvinden.

19. Welke veiligheidsmaatregelen gelden er bij spitsstroken?

• Vanuit de verkeerscentrale houdt Rijkswaterstaat met camera’s en een detectiesysteem de spitsstroken in de gaten.
• Bij een obstakel of pechgeval op de spitsstrook wordt de spitsstrook vanuit de verkeerscentrale gesloten. Boven de spitsstrook brandt dan een rood kruis.
• Er liggen pechhavens om de vijfhonderd tot duizend meter langs de rechterkant van de snelweg.

20. Wat doet Rijkswaterstaat bij pech en ongevallen op een spitsstrook?

Als de mensen in de verkeerscentrale merken dat er een auto met pech op de spitsstrook stilstaat, nemen ze maatregelen. Het verkeer wordt via pijlen op de elektronische borden boven de weg naar een andere rijstrook gestuurd. De spitsstrook gaat dicht, er komt een rood kruis boven de weg en de maximumsnelheid gaat omlaag.

21. Wat moet ik doen als ik pech krijg op een spitsstrook?

Krijgt u pech op de snelweg terwijl de spitsstrook open is? Probeer dan door te rijden naar een pechhaven. U vindt ze om de vijfhonderd tot duizend meter.
Lukt het niet om een pechhaven te bereiken, zet uw auto dan zo veel mogelijk rechts van de snelweg stil. Zet uw alarmlichten aan, stap voorzichtig uit, ga achter de vangrail staan en bel 1-1-2 voor hulp.

22. Wat zijn pechhavens?

Een pechhaven is een extra strook asfalt langs de spitsstrook rechts van de weg van ongeveer 100 tot 150 meter lang. Weggebruikers met pech kunnen hun voertuig op deze pechhaven zetten en met behulp van een daar aanwezige praatpaal hulp inroepen.

23. Waarom zie ik bij een nieuw aangelegde spitsstrook soms 'testfase' staan?

Nieuwe spitsstroken worden altijd uitgebreid getest voordat ze opengaan voor verkeer. Dit is van belang voor de verkeersveiligheid. De systemen moeten betrouwbaar zijn en goed werken. Preventief testen kan storingen voorkomen; wat onveiligheid en vertraging voorkomt.

24. Waarom legt Rijkswaterstaat spitsstroken aan in plaats van vaste rijstroken?

Met de aanleg van een spitsstrook benut Rijkswaterstaat de wegcapaciteit sneller en goedkoper. De procedure voor het aanleggen van een spitsstrook en de feitelijke wegwerkzaamheden kost minder tijd. Bovendien is de aanleg van een spitsstrook aanzienlijk goedkoper dan de aanleg van een vaste rijstrook.

25. Waarom kunnen sommige spitsstroken alleen op vaste tijden geopend worden?

Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu heeft in december 2011 met een verkeersbesluit bepaald dat spitsstroken open kunnen wanneer er minimaal 1.350 auto’s per uur over een rijstrook rijden. Die grens was 1.500 auto’s per uur per rijstrook. Een klein aantal spitsstroken gaat echter alleen open in bepaalde tijdvakken mits er minimaal 1.350 auto's per uur over een rijstrook rijden.

Om de openstelling van spitsstroken in heel Nederland hetzelfde te maken volgen er afzonderlijke verkeersbesluiten voor deze spitsstroken. Zie ook www.centrumpp.nl onder 'actuele zienswijzeprocedures'.